Kiedy od ugody z bankiem w sprawie CHF zapłacisz podatek?

Ugody frankowe, zawierane pomiędzy kredytobiorcami a bankami, stają się coraz popularniejszą formą rozwiązania sporów związanych z kredytami frankowymi. W ramach ugody bank najczęściej przelicza kredyt tak, jakby od początku był on kredytem złotowym, z zastosowaniem korzystnego kursu CHF oraz z obniżeniem salda zadłużenia. Choć dla kredytobiorcy oznacza to wyraźną korzyść finansową, powstaje pytanie: czy taka ugoda z bankiem generuje obowiązek podatkowy? Czy umorzenie części długu albo zmiana warunków kredytu wpływa na wysokość dochodu do opodatkowania? A jeśli tak – kto i w jaki sposób powinien się z tego rozliczyć przed urzędem skarbowym?

Ugoda z bankiem jako źródło przychodu – co mówi prawo?

Z punktu widzenia przepisów prawa podatkowego, każda korzyść majątkowa, jaką uzyskuje osoba fizyczna, może zostać uznana za przychód, od którego należy zapłacić podatek dochodowy. W przypadku ugody frankowej takim przysporzeniem może być umorzenie części zadłużenia lub przeliczenie kredytu po korzystnym kursie, skutkujące realnym zmniejszeniem całkowitej kwoty do spłaty. Teoretycznie więc, ugoda z bankiem może prowadzić do powstania przychodu, który podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych – według skali podatkowej (12% i 32%) lub według stawki ryczałtowej w szczególnych przypadkach. Jednak praktyka i przepisy przewidują w tym zakresie ważne zwolnienie podatkowe.

Zwolnienie z podatku PIT przy ugodzie z bankiem – kto może z niego skorzystać?

Dla wielu frankowiczów decydujących się na ugodę z bankiem dobrą wiadomością jest możliwość skorzystania ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT). Zwolnienie to zostało wprowadzone najpierw na mocy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 marca 2022 roku, a następnie potwierdzone w przepisach ustawowych. Obejmuje ono osoby fizyczne, które zawarły ugodę z bankiem dotyczącą kredytu hipotecznego w walucie obcej przeznaczonego na cele mieszkaniowe.

Aby jednak skorzystać z preferencji podatkowej, muszą zostać spełnione łącznie określone warunki:
– ugoda musi dotyczyć kredytu hipotecznego przeznaczonego na własne potrzeby mieszkaniowe,
– zobowiązanie musi być powiązane z walutą obcą, np. frankiem szwajcarskim (CHF),
– porozumienie musi zostać zawarte z bankiem lub inną instytucją kredytową,
– kredytobiorcą musi być osoba fizyczna, która nie wykorzystywała kredytu w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

W praktyce oznacza to, że zdecydowana większość frankowiczów, którzy zawarli umowę kredytu na zakup mieszkania czy budowę domu na własne potrzeby, a dziś decydują się na ugodę z bankiem, nie musi obawiać się dodatkowego obciążenia podatkiem PIT od uzyskanych korzyści. Dzięki temu rozwiązaniu proces dochodzenia do porozumienia staje się nie tylko prostszy, ale i bezpieczniejszy finansowo.

Zawarcie ugody z bankiem a rozliczenie z urzędem skarbowym

W przypadku gdy ugoda z bankiem spełnia warunki zwolnienia z podatku PIT, kredytobiorca nie musi podejmować żadnych działań wobec urzędu skarbowego. Oznacza to, że nie ma obowiązku wykazywania przychodu z tytułu zawartej ugody ani składania dodatkowych dokumentów czy załączników do rocznej deklaracji podatkowej.

Zwolnienie działa automatycznie, jeśli ugoda dotyczy kredytu hipotecznego w walucie obcej przeznaczonego na cele mieszkaniowe, a kredyt został zaciągnięty przez osobę fizyczną na własne potrzeby, korzyści wynikające z takiego porozumienia nie podlegają opodatkowaniu. 

To znaczne ułatwienie dla osób, które decydują się zakończyć spór z bankiem w drodze ugody frankowej, nie tylko unikają długotrwałego postępowania sądowego, ale również nie ponoszą dodatkowych obowiązków podatkowych wynikających z zawarcia porozumienia.

Kiedy ugoda z bankiem może oznaczać obowiązek zapłaty podatku?

Choć większość ugód frankowych zawieranych przez frankowiczów korzysta ze zwolnienia z podatku PIT, nie każda sytuacja daje taką możliwość. W określonych przypadkach zawarcie ugody z bankiem może skutkować powstaniem przychodu, który podlega opodatkowaniu. 

Z obowiązkiem podatkowym możemy mieć do czynienia m.in. wtedy, gdy:
– kredyt dotyczył zakupu lokalu inwestycyjnego (np. pod wynajem), nieruchomości komercyjnej lub został zaciągnięty przez przedsiębiorcę na potrzeby firmy,
– kredyt frankowy został zaciągnięty w ramach działalności gospodarczej, niezależnie od przeznaczenia nieruchomości,
– ugoda z bankiem przewiduje umorzenie części zobowiązania w sytuacji, która nie mieści się w ustawowym zwolnieniu – np. po zakończonym postępowaniu egzekucyjnym lub windykacyjnym.

W takich przypadkach bank może wystawić formularz PIT-11 lub PIT-8C, informujący urząd skarbowy o powstałym przychodzie. Kredytobiorca ma wówczas obowiązek uwzględnić ten przychód w zeznaniu rocznym oraz zapłacić należny podatek zgodnie z obowiązującymi stawkami. 

FAQ – najczęstsze pytania o kwestie podatkowe przy zawieraniu ugody z bankiem