Odszkodowanie po śmierci bliskiej osoby – jak przebiega proces i co wpływa na jego długość?

Nagła śmierć bliskiej osoby, w tym  członka rodziny czy też osoby niespokrewnionej, to ogromny wstrząs, konsekwencją której jest nierzadko pogorszenie sytuacji materialno-bytowej bliskich pozostałych przy życiu. Odszkodowanie po śmierci bliskiego ma za zadanie wyrównać poniesione w związku z tym faktem straty i pomóc rodzinie przystosować się do zmian. Odszkodowanie za śmierć bliskiej osoby w wypadku to rodzaj świadczenia, które przysługuje członkom najbliższej rodziny, gdy w wyniku nagłego zdarzenia takiego jak wypadek komunikacyjny czy wypadek przy pracy dochodzi do utraty osoby bliskiej. Wysokość zadośćuczynienia i odszkodowania za śmierć osoby bliskiej jest ustalana indywidualnie, w oparciu o analizę konkretnego przypadku, a polskie sądy biorą pod uwagę szereg czynników wpływających na rozmiar doznanej krzywdy.

Kto może otrzymać odszkodowanie po śmierci? Definicja osoby najbliższej

Polskie przepisy nie zawierają sztywnej definicji „osoby najbliższej”. W procesie o odszkodowanie po śmierci kluczowa okazuje się faktyczna więź emocjonalna, która łączyła wnioskodawcę ze zmarłym. Choć roszczenia najczęściej zgłaszają krewni i powinowaci, prawo dopuszcza dochodzenie roszczeń również przez konkubentów czy narzeczonych.

Analizowany jest stopień zażyłości, wspólne zamieszkiwanie, relacje emocjonalne oraz wsparcie, jakie zmarły oferował pozostałym członkom rodziny. Sąd bada dramatyzm doznań osób bliskich, wstrząs psychiczny, poczucie osamotnienia oraz to, jak śmierć wpłynęła na ich stan zdrowia fizycznego i psychicznego.

Odszkodowanie po śmierci a zadośćuczynienie – istotne różnice prawne

Warto podkreślić, że odszkodowanie po śmierci nie jest tożsame z zadośćuczynieniem. To dwa odrębne roszczenia:

• Zadośćuczynienie stanowi rekompensatę za niematerialne straty emocjonalne – ból, cierpienie, wstrząs psychiczny i poczucie osamotnienia.
• Odszkodowanie skupia się na wyrównaniu pogorszenia sytuacji materialnej. Obejmuje ono m.in. utratę dochodu zmarłego, który stanowił wkład w utrzymanie gospodarstwa domowego, utratę pomocy w wychowaniu dzieci, opiece nad potrzebującymi czy wspólnym wykonywaniu obowiązków domowych.

Dodatkowo odszkodowanie po śmierci może zostać przyznane za koszty poniesione w związku z pogorszeniem stanu zdrowia bliskich (fizycznego i psychicznego), które wystąpiło jako bezpośrednie następstwo odejścia zmarłego.

Etap polubowny: Jak długo ubezpieczyciel rozpatruje odszkodowanie po śmierci?

Po zgromadzeniu dokumentacji należy dokonać zgłoszenia szkody do ubezpieczyciela OC sprawcy wypadku. To pierwszy formalny krok w dochodzeniu odszkodowania po śmierci bliskiej osoby. Już na tym etapie warto skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika specjalizującego się w odszkodowaniach. Po zgłoszeniu szkody ubezpieczyciel przeprowadza postępowanie likwidacyjne, bada okoliczności wypadku i odpowiedzialność sprawcy.

Sam etap polubowny (u ubezpieczyciela) zazwyczaj trwa od 30 do 90 dni. Ubezpieczyciel ma 30 dni na wypłatę odszkodowania od momentu zgłoszenia szkody. Jeśli sprawa jest skomplikowana np. trzeba czekać na akta z policji lub prokuratury lub jeżeli  ubezpieczyciel potrzebuje dodatkowych dokumentów lub ekspertyz, termin może się wydłużyć.

Dlaczego sprawa sądowa o odszkodowanie po śmierci trwa od 2 do 4 lat?

Jeśli ubezpieczyciel odmówi wypłaty odszkodowania lub przyzna kwotę rażąco zaniżoną, konieczne jest złożenie pozwu do sądu. Sprawa w sądzie trwa średnio od 2 do 4 lat.  Średni czas oczekiwania na wyrok przed Sądem I instancji wynosi około dwóch lat.

Sprawy cywilne o odszkodowania po śmierci bliskiej osoby w tym w wypadku są długotrwałe. Wynika to z tego, że w sądzie podczas rozprawy  przesłuchiwani są liczni  świadkowie zdarzenia oraz sporządzane są liczne opinie biegłych lekarzy rożnych specjalności. Co do samych opinii biegłych strony mają prawo zgłaszać również liczne zarzuty co również powoduje konieczność sporządzenia opinii uzupełniających. Jeśli wyrok jest korzystny (sąd zasądził odszkodowanie), ubezpieczyciel ma obowiązek wypłacić zasądzoną kwotę. Zazwyczaj ubezpieczyciele dokonują tego dobrowolnie po uprawomocnieniu się wyroku. Wydanie wyroku nie zamyka jednak samego procesu. Każda ze stron w przypadku niekorzystnego dla niej rozstrzygnięcia  ma prawo złożyć apelację.

Odszkodowania i zadośćuczynienia po śmierci bliskiej osoby są w znacznej części  uwzględniane w orzecznictwie, zaś Sądy mają na uwadze zarówno konsekwencji finansowe jak i emocjonalne spowodowane wypadkami. Każda sprawa jest indywidualna, a wysokość świadczeń zależy od wielu okoliczności, dlatego warto swoją sytuację  skonsultować z zespołem specjalistów. 

Znaczenie profesjonalnej pomocy w uzyskaniu odszkodowania po śmierci osoby bliskiej

Proces uzyskania odszkodowania po śmierci osoby najbliżej pozostaje skomplikowany oraz wymaga  przygotowania  odpowiedniej dokumentacji, w tym aktów zgonu, zaświadczeń  medycznych oraz dowodów poświadczających  poniesione koszty. Profesjonalna pomoc prawna może okazać się niezbędna  w dochodzeniu swoich praw. Dlatego przy podjęciu decyzji warto przeanalizować swoją sprawę z doświadczonymi ekspertami z Kancelarii de Ostoja-Starzewski, Petka i Wspólnicy.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ):

Od jakich czynników zależy długość trwania postępowania w sprawie o odszkodowanie po śmierci bliskiej osoby?

Długość postępowania zależy od konkretnej lokalizacji sądu, stopnia złożoności sprawy oraz obciążenia referatu sędziego. W większości przypadków sądy dopuszczają liczne opinie biegłych sądowych rożnych specjalizacji oraz przesłuchują świadków zdarzenia oraz powodów.

Czy możliwe pozostaje ubieganie się  o odszkodowanie  i zadośćuczynienie za śmierć jednej osoby?

Jakie dokumenty pozostają niezbędne do uzyskania odszkodowania po śmierci bliskiej osoby ?

Materiał został przygotowany przez ekspertkę Annę Kozak – Dziurżyńską