W 2024 roku zgłoszono do KRUS prawie 10 000 wypadków w rolnictwie – mimo że liczba ta od lat spada, praca w gospodarstwie wciąż należy do najbardziej niebezpiecznych zajęć w Polsce. Jeśli uległeś wypadkowi w rolnictwie podczas pracy w gospodarstwie rolnym, może przysługiwać Ci szereg świadczeń. Termin na zgłoszenie wypadku do KRUS wynosi zaledwie 6 miesięcy. Dowiedz się, kiedy możesz ubiegać się o odszkodowanie z KRUS, jakie świadczenia mogą ci przysługiwać oraz jak zgłosić wypadek w rolnictwie.
Wypadek w rolnictwie – kiedy można ubiegać się o odszkodowanie z KRUS?
Nie każdy uraz odniesiony na terenie gospodarstwa rolnego zostanie uznany za wypadek przy pracy rolniczej. Aby uzyskać świadczenia z KRUS, zdarzenie musi spełniać warunki ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników – chodzi o nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, zaistniałe podczas wykonywania czynności związanych z prowadzeniem działalności rolniczej lub pozostających z nią w bezpośrednim związku.
Ochroną wypadkową objęci są rolnicy, domownicy i pomocnicy rolnika, ale zasady podlegania ubezpieczeniu są dla każdej grupy inne, co reguluje art. 7 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Rolnik i domownik podlegają ubezpieczeniu wypadkowemu z mocy ustawy – automatycznie, bez wniosku, ale tylko wtedy, gdy gospodarstwo rolnika obejmuje powyżej 1 ha przeliczeniowego użytków rolnych lub dział specjalny produkcji rolnej (art. 7 ust. 1 pkt 1). Drugi warunek to brak innego ubezpieczenia społecznego (np. ZUS z tytułu zatrudnienia) oraz brak ustalonego prawa do emerytury, renty lub świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Rolnikowi lub domownikowi zatrudnionemu równocześnie na etacie co do zasady nie przysługuje obowiązkowe ubezpieczenie KRUS.
Pomocnik rolnika – osoba pełnoletnia zatrudniona na podstawie umowy o pomocy przy zbiorach – podlega ubezpieczeniu wypadkowemu z mocy ustawy, lecz wyłącznie w zakresie jednorazowego odszkodowania (art. 7 ust. 1a). Zasiłek chorobowy mu nie przysługuje, a wypadkiem przy pracy są wyłącznie zdarzenia zaistniałe podczas czynności określonych w umowie.
Rolnik lub domownik podlegający innemu ubezpieczeniu społecznemu albo posiadający prawo do emerytury lub renty może zostać objęty ubezpieczeniem KRUS na wniosek, ale wyłącznie w zakresie jednorazowego odszkodowania (art. 7 ust. 2–3). Ważny wyjątek: emeryci i renciści, którzy mają orzeczoną niezdolność do samodzielnej egzystencji, nie mogą zostać objęci ubezpieczeniem nawet na wniosek – przepis ust. 2 i 3 ich nie dotyczy (art. 7 ust. 4).
Jakie świadczenia przysługują po wypadku w rolnictwie?
Jednorazowe odszkodowanie za wypadek w rolnictwie to podstawowe świadczenie powypadkowe. Od 1 stycznia 2025 r. wynosi 1 431 zł za każdy procent uszczerbku na zdrowiu. Stopień uszczerbku ocenia lekarz rzeczoznawca KRUS. Przy 10% uszczerbku odszkodowanie z KRUS wynosi 14 310 zł, przy 20% – 28 620 zł.
Gdy wypadek w rolnictwie doprowadził do niezdolności do samodzielnej egzystencji, odszkodowanie wynosi 20 660 zł. W razie śmierci rolnika małżonkowi lub dziecku przysługuje 143 100 zł, z możliwością podwyższenia o 28 620 zł na każdego kolejnego uprawnionego.
Zasiłek chorobowy przysługuje rolnikowi i domownikowi objętemu pełnym ubezpieczeniem, gdy niezdolność do pracy trwa nieprzerwanie co najmniej 30 dni. Od 2025 r. wynosi 25 zł za każdy dzień. Pomocnikowi rolnika zasiłek nie przysługuje.
Jak zgłosić wypadek w rolnictwie do KRUS?
Zgłoszenie wypadku w rolnictwie musi nastąpić w terminie 6 miesięcy od dnia zdarzenia. Przekroczenie terminu oznacza utratę prawa do odszkodowania. Zgłoszenia wypadku w rolnictwie może dokonać poszkodowany, domownik lub świadek zdarzenia – osobiście w placówce KRUS, pocztą, mailem, przez ePUAP lub eKRUS.
Po zgłoszeniu wypadku w rolnictwie, KRUS weryfikuje podleganie ubezpieczeniu i wszczyna postępowanie dowodowe. Inspektorzy przeprowadzają oględziny miejsca wypadku i przesłuchują świadków. Dlatego kluczowe jest zabezpieczenie dowodów – zdjęć, nagrań, dokumentacji medycznej – jeszcze przed wizytą inspektora. Po zakończeniu leczenia komisja lekarska KRUS ocenia stopień uszczerbku na zdrowiu i na tej podstawie wydawana jest decyzja o odszkodowaniu.
W przypadku wypadku w rolnictwie warto od początku gromadzić dokumenty związane ze zdarzeniem. Mogą one mieć znaczenie zarówno podczas postępowania przed KRUS, jak i przy dochodzeniu dodatkowych roszczeń z polisy OC gospodarstwa rolnego.
Kiedy przysługuje dodatkowe odszkodowanie z polisy OC gospodarstwa rolnego?
Każdy rolnik ma ustawowy obowiązek posiadania polisy OC. Jeśli do wypadku doszło z winy innego domownika, wskutek awarii udostępnionej maszyny lub zaniedbania współwłaściciela, ubezpieczyciel OC ma obowiązek wypłacić pełne odszkodowanie i zadośćuczynienie – niezależnie od świadczeń z KRUS i w znacznie wyższych kwotach. Z polisy OC można uzyskać zwrot kosztów leczenia i rehabilitacji, zadośćuczynienie za ból i cierpienie oraz rentę wyrównawczą, jeśli wypadek pozbawił rolnika zdolności do zarobkowania.
Kiedy KRUS może odmówić wypłaty za wypadek w rolnictwie i jak się odwołać?
KRUS odmawia odszkodowania, gdy zdarzenie nie spełnia definicji wypadku w rolnictwie, brak jest dokumentacji potwierdzającej okoliczności wypadku albo nie stwierdzono uszczerbku na zdrowiu. Odmową skutkuje też wina umyślna, rażące niedbalstwo lub stan po spożyciu alkoholu.
Jeśli nie zgadzasz się z decyzją – masz prawo odwołać się do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych za pośrednictwem oddziału regionalnego KRUS w terminie miesiąca od doręczenia decyzji. W postępowaniu sądowym sąd dopuszcza opinię niezależnego biegłego, który często ocenia uszczerbek wyżej niż komisja KRUS. Przy aktualnej stawce 1 431 zł za procent, kilka punktów procentowych różnicy to kilka tysięcy złotych na Twoją korzyść.
Wypadek w rolnictwie? Skontaktuj się z naszą Kancelarią
Jeżeli doznałeś urazu podczas pracy w rolnictwie i masz wątpliwości co do decyzji KRUS lub chcesz sprawdzić, czy przysługują Ci dodatkowe roszczenia z OC – skontaktuj się z kancelarią de Ostoja-Starzewski, Petka i Wspólnicy. Analizujemy decyzje KRUS, przygotowujemy odwołania i reprezentujemy klientów przed sądem w sprawach dotyczących wypadków w rolnictwie.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ):
Czy każdy wypadek w rolnictwie i gospodarstwie uprawnia do odszkodowania z KRUS?
Nie. Zdarzenie musi spełniać ustawową definicję wypadku przy pracy rolniczej – być nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną i pozostawać w związku z prowadzeniem działalności rolniczej. Równie istotne jest, by poszkodowany w dniu wypadku podlegał ubezpieczeniu wypadkowemu KRUS na odpowiednich zasadach.
Czy mogę odwołać się od decyzji KRUS?
Tak. Odwołanie wnosi się do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych za pośrednictwem oddziału KRUS w terminie miesiąca od doręczenia decyzji. Sąd może powołać niezależnego biegłego, który oceni uszczerbek na zdrowiu samodzielnie – nierzadko korzystniej dla poszkodowanego niż komisja lekarska KRUS.
Czy poza odszkodowaniem z KRUS mogę dochodzić innych roszczeń?
Tak, jeśli za wypadek w rolnictwie odpowiada inna osoba lub wadliwe urządzenie. W takim przypadku możliwe jest dochodzenie pełnego odszkodowania i zadośćuczynienia z polisy OC rolnika na podstawie przepisów prawa cywilnego. Świadczenia z OC i z KRUS nie wykluczają się wzajemnie.