Każdego roku wypadki drogowe prowadzą do tragicznych konsekwencji. Światowy Dzień Pamięci Ofiar Wypadków Drogowych, obchodzony w trzecią niedzielę listopada, przypomina nie tylko o tych, którzy stracili życie na drogach, ale również o osobach mierzących się z długotrwałymi skutkami wypadków drogowych.
Szczególnie narażoną grupą uczestników ruchu drogowego są piesi. Nawet pozornie niegroźne potrącenie może prowadzić do poważnych obrażeń, długotrwałego leczenia i rehabilitacji. Dlatego tak ważna jest zarówno świadomość zasad bezpieczeństwa na drogach, jak i znajomość praw przysługujących osobom poszkodowanym oraz rodzinom ofiar.
Wypadek z udziałem pieszego – dlaczego piesi są szczególnie narażeni na skutki wypadków drogowych?
Piesi należą do najbardziej narażonych uczestników ruchu drogowego. W przeciwieństwie do osób podróżujących samochodami nie są chronieni karoserią, pasami bezpieczeństwa czy poduszkami powietrznymi. W konsekwencji nawet potrącenie przy stosunkowo niewielkiej prędkości może skutkować złamaniami, urazami głowy, uszkodzeniem narządów wewnętrznych lub długotrwałymi problemami zdrowotnymi.
Do wielu wypadków z udziałem pieszych dochodzi w okolicach przejść dla pieszych. Przyczyny takich zdarzeń są różne i mogą wynikać zarówno z zachowania kierujących i pieszych, jak również z warunków panujących na drodze, w szczególności ograniczonej widoczności.
Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym kierujący pojazdem, zbliżając się do przejścia dla pieszych, jest obowiązany zachować szczególną ostrożność, zmniejszyć prędkość tak, aby nie narazić na niebezpieczeństwo pieszego znajdującego się na przejściu lub na nie wchodzącego, oraz ustąpić pierwszeństwa pieszemu znajdującemu się na przejściu albo na nie wchodzącemu, z wyjątkiem kierującego tramwajem w odniesieniu do pieszego wchodzącego na przejście.
Nie zawsze jednak obowiązki te są przestrzegane. Niedostosowanie prędkości do warunków drogowych, brak należytej obserwacji otoczenia czy niezachowanie szczególnej ostrożności mogą prowadzić do tragicznych zdarzeń.
Wypadek z udziałem pieszego w statystykach drogowych
Według wstępnych danych Komendy Głównej Policji w pierwszym półroczu 2026 r. (od stycznia do czerwca) na polskich drogach doszło do 9 135 wypadków, w których zginęło 666 osób, a 10 610 zostało rannych. To mniej niż w analogicznym okresie 2025 r. Spadła również liczba wypadków z udziałem pieszych – z 1 843 do 1 693¹.
Na Podkarpaciu podczas wakacji 2026 r., od zakończenia roku szkolnego do końca sierpnia, doszło do 223 wypadków drogowych, w których zginęło 15 osób, a 249 zostało rannych².
Choć dane wskazują na spadek liczby niektórych zdarzeń, każdy wypadek może oznaczać poważne konsekwencje zdrowotne, osobiste i finansowe dla poszkodowanych oraz ich rodzin.
Kto ponosi odpowiedzialność za wypadek z udziałem pieszego?
W przypadku potrącenia pieszego odpowiedzialność cywilna posiadacza pojazdu opiera się co do zasady na zasadzie ryzyka, wynikającej z art. 436 § 1 w zw. z art. 435 § 1 Kodeksu cywilnego.
Oznacza to, że poszkodowany pieszy nie musi udowadniać winy kierującego pojazdem, aby dochodzić naprawienia szkody. Istotne jest wykazanie szkody, jej związku z ruchem pojazdu oraz pozostałych przesłanek odpowiedzialności.
Odpowiedzialność na zasadzie ryzyka może zostać wyłączona jedynie w określonych prawem przypadkach, w szczególności gdy szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą posiadacz pojazdu nie ponosi odpowiedzialności.
Co do zasady odpowiedzialność za wypadek z udziałem pieszego ponosi samoistny posiadacz pojazdu, najczęściej jego właściciel. Jeżeli jednak oddał pojazd w posiadanie zależne, odpowiedzialność na zasadzie ryzyka może ponosić posiadacz zależny.
Wypadek z udziałem pieszego – czy przyczynienie zmniejsza odszkodowanie?
Tak. Należy jednak odróżnić wyłączną winę poszkodowanego, która w określonych okolicznościach może wyłączyć odpowiedzialność na zasadzie ryzyka, od przyczynienia się poszkodowanego do powstania lub zwiększenia szkody.
Zgodnie z art. 362 Kodeksu cywilnego, jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia może ulec odpowiedniemu zmniejszeniu, stosownie do okoliczności, a zwłaszcza stopnia winy obu stron.
Samo stwierdzenie, że pieszy naruszył przepisy ruchu drogowego, nie oznacza automatycznie utraty prawa do odszkodowania. Konieczna jest ocena wszystkich okoliczności konkretnego zdarzenia, w tym zachowania kierującego, zachowania pieszego oraz ich wpływu na powstanie szkody.
Jak ustala się okoliczności wypadku z udziałem pieszego?
Ustalenie przebiegu wypadku z udziałem pieszego ma istotne znaczenie dla określenia odpowiedzialności za jego skutki.
W szczególności należy uwzględnić miejsce potrącenia, prędkość pojazdu, zachowanie kierującego i pieszego, warunki widoczności, oznakowanie drogi oraz warunki atmosferyczne.
Istotnymi dowodami mogą być zeznania uczestników zdarzenia i świadków, nagrania z monitoringu lub wideorejestratorów, dokumentacja fotograficzna oraz ustalenia Policji. W sprawach wymagających wiadomości specjalnych pomocna może być również opinia biegłego z zakresu rekonstrukcji wypadków drogowych.
Ustalenie okoliczności zdarzenia pozwala określić podmiot odpowiedzialny za naprawienie szkody.
Jakie konsekwencje karne i cywilne może ponosić osoba odpowiedzialna za wypadek drogowy?
Wypadek drogowy z udziałem pieszego może prowadzić zarówno do odpowiedzialności karnej, jak i cywilnej. Są to dwa odrębne rodzaje odpowiedzialności, których przesłanki i cele są różne.
Odpowiedzialność karna
Kierujący, który naruszając choćby nieumyślnie zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym, nieumyślnie spowoduje wypadek, może ponosić odpowiedzialność karną na podstawie art. 177 Kodeksu karnego.
Art. 177 § 1 k.k. dotyczy wypadku, którego następstwem są obrażenia ciała lub rozstrój zdrowia określone w art. 157 § 1 k.k., a więc inne niż naruszające czynności narządu ciała lub powodujące rozstrój zdrowia na czas nie dłuższy niż 7 dni.
Jeżeli następstwem wypadku jest śmierć człowieka lub ciężki uszczerbek na zdrowiu, zastosowanie może znaleźć art. 177 § 2 k.k.
Odpowiedzialność cywilna
Odpowiedzialność cywilna dotyczy obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej wypadkiem. W przypadku potrącenia pieszego co do zasady opiera się ona na zasadzie ryzyka, co oznacza, że jej powstanie nie jest uzależnione od wykazania winy kierującego.
Postępowanie dotyczące roszczeń odszkodowawczych może toczyć się niezależnie od postępowania karnego. Poszkodowany nie musi zatem oczekiwać na prawomocne zakończenie sprawy karnej, aby zgłosić roszczenia ubezpieczycielowi.
Światowy Dzień Pamięci Ofiar Wypadków Drogowych przypomina, że za każdą liczbą w statystykach stoi człowiek, jego historia i bliscy. To również okazja do zwiększania świadomości na temat bezpieczeństwa na drogach oraz praw przysługujących osobom poszkodowanym.
Bezpłatne konsultacje prawne dla ofiar wypadków drogowych i ich bliskich
Osoby poszkodowane w wypadkach drogowych oraz rodziny ofiar mogą w dniach 16-20 listopada 2026 r. skorzystać z bezpłatnych konsultacji prawnych dotyczących spraw odszkodowawczych.
Konsultacje prowadzą prawnicy z kancelarii de Ostoja-Starzewski, Petka i Wspólnicy w biurze przy ul. Lisa-Kuli 4 w Rzeszowie, telefonicznie oraz online.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ):
Czy można zgłosić szkodę ubezpieczycielowi, gdy trwa postępowanie karne?
Tak. Poszkodowany może zgłosić szkodę ubezpieczycielowi jeszcze przed zakończeniem postępowania karnego. Postępowanie likwidacyjne może toczyć się równolegle do sprawy karnej. Ubezpieczyciel ocenia zasadność roszczeń na podstawie dostępnych dowodów i dokumentów, a ustalenia dokonane w postępowaniu karnym mogą mieć dodatkowe znaczenie dowodowe.
Czy w postępowaniu karnym można uzyskać rekompensatę za obrażenia odniesione w wypadku?
Tak. W razie skazania sąd karny może orzec obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, a na wniosek pokrzywdzonego lub innej osoby uprawnionej orzeka taki obowiązek, z uwzględnieniem ustawowych przesłanek (art. 46 § 1 k.k.). W określonych przypadkach sąd może zamiast tego orzec nawiązkę.
Źródła danych:
¹ Wstępne dane Biura Ruchu Drogowego Komendy Głównej Policji za pierwsze półrocze 2026 r., przywołane za „Dziennikiem Gazetą Prawną”, i serwisem Auto Świat, sierpień 2026 r.
² Komenda Wojewódzka Policji w Rzeszowie, „Wakacje 2026 na Podkarpaciu – wstępne podsumowanie działań”, 1 września 2026 r., podkarpacka.policja.gov.pl.