W dniu dzisiejszym Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok w sprawie C-246/25, która dotyczyła zawarcia aneksu do umowy kredytu złotowego, tzw. kredytu przewalutowanego, odpowiadając na pytania, które od lat generują niepewność pewnego kręgu kredytobiorców frankowych, toczących spory z bankami.
Dzisiejsze rozstrzygnięcie dotyczyło kwestii unieważnienia w całości umowy kredytu, co do którego został zawarty aneks, który przewalutował kredyt złotowy na kredyt w walucie franka szwajcarskiego
Poniżej przedstawiamy co orzekł TSUE w kontekście przedmiotowej sprawy C-246/25.
Czego dotyczy wyrok TSUE w sprawie C-246/25?
Sprawa C-246/25 dotyczy kredytu zaciągniętego w 2007 roku przez kredytobiorczynię w Banku Gospodarki Żywnościowej (obecnie BNP Paribas). Początkowo był to kredyt w złotówkach, oprocentowany według zmiennej stawki WIBOR 3M plus marża banku.
Sytuacja zmieniła się w marcu 2008 roku, kiedy podpisano aneks do umowy kredytu. Na jego podstawie kredyt został przeliczony na franki szwajcarskie. Kwotę zadłużenia ustalono według kursu kupna banku, co dało ponad 209 tys. CHF. Od tego momentu oprocentowanie oparto na stawce LIBOR 6M.
Choć kredyt był wyrażony we frankach, jego spłata nadal odbywała się w złotówkach. Bank przeliczał raty według własnego kursu sprzedaży, który ustalał samodzielnie. W efekcie całe ryzyko związane ze zmianami kursu walutowego zostało przerzucone na kredytobiorczynię.
Na czym polega istota sporu w sprawie C-246/25?
Sedno sporu sprowadza się do pytania: co powinno stać się z umową, jeżeli aneks wprowadzający mechanizm frankowy okaże się nieuczciwy?
Sąd Okręgowy w Warszawie dostrzegł dwa możliwe rozwiązania. Pierwsze zakłada, że wadliwy aneks traktuje się tak, jakby nigdy nie został zawarty, a umowa kredytu wraca do pierwotnego kształtu, czyli kredytu złotowego. Drugie prowadzi dalej: skoro aneks istotnie zmienił charakter zobowiązania, jego nieważność mogłaby skutkować nieważnością całej relacji kredytowej.
Jakie podejścia rozważał wyrok TSUE w sprawie C-246/25?
Przekładając na prostszy język Sąd wskazuje dwa możliwe podejścia:
Po pierwsze, można uznać, że skoro aneks był wadliwy, to tak naprawdę „nie istnieje” od strony prawnej. Wtedy ignoruje się jego skutki i wraca do pierwotnej wersji umowy kredytu, czyli traktuje kredyt tak, jakby od początku był zwykłym kredytem w złotówkach.
Po drugie, można uznać, że aneks był na tyle istotny, że całkowicie zmienił charakter umowy (np. z kredytu złotowego na „frankowy”). W takiej sytuacji jego nieważność podważa nie tylko sam aneks, ale całą umowę kredytową, co może prowadzić do uznania jej za nieważną w całości.
Co orzekł TSUE w sprawie C-246/25?
Wyrok TSUE w sprawie C-246/25 dotyczy sytuacji specyficznej, nie jest to standardowa sprawa o unieważnienie umowy kredyt frankowego, ale sprawa gdzie kredytobiorca zawarł aneks dot. przewalutowania z kredytu złotowego na frankowy. Przedmiotowy wyrok może wpłynąć na sprawy tych kredytobiorców, którzy posiadają takie kredyty przewalutowane aneksem. To Sąd krajowy będzie decydował o tym jak będzie wyglądało rozliczenie i jakie będą wzajemne roszczenia stron oraz dalszy los umowy.
TSUE wskazał, że dyrektywa 93/13 nie sprzeciwia się temu, aby w sprawach kredytów przewalutowanych do waluty CHF nieważność aneksu wynikająca z zawartych w nim klauzul abuzywnych prowadziła do przywrócenia pierwotnych warunków umowy kredytu. Jednocześnie wyrok TSUE wyraźnie podkreśla, że takie rozwiązanie nie może być stosowane automatycznie i wymaga każdorazowej oceny przez sąd krajowy.
W szczególności sąd rozpoznający sprawę dotyczącą kredytów przewalutowanych do waluty CHF powinien zbadać, czy przywrócenie umowy do jej pierwotnej formy rzeczywiście zapewnia ochronę konsumenta, przywraca równowagę stron oraz nie prowadzi do sytuacji, w której bank odnosi korzyść z zastosowania nieuczciwych postanowień.
Wyrok TSUE potwierdza więc, że w sprawach kredytów przewalutowanych do waluty CHF nie istnieje jedno uniwersalne rozwiązanie ani automatyczne „odfrankowienie”, ani automatyczna nieważność umowy. Kluczowe znaczenie ma indywidualna ocena skutków prawnych aneksu w konkretnej sprawie, z uwzględnieniem zarówno interesu konsumenta, jak i celu odstraszającego przewidzianego w prawie unijnym.
Jakie znaczenie ma wyrok TSUE C-246/25 dla kredytobiorców?
W praktyce wyrok TSUE w sprawie C-246/25 może mieć istotne znaczenie dla dalszego kształtowania się orzecznictwa w sprawach frankowych, w szczególności w odniesieniu do kredytów, które zostały zmienione aneksem przewalutowującym. Rozstrzygnięcie to doprecyzowuje możliwe kierunki rozliczeń takich umów oraz wskazuje kryteria, które powinny być brane pod uwagę przez sądy przy ocenie skutków prawnych nieuczciwych postanowień.
Wyrok może przyczynić się do zwiększenia przewidywalności rozstrzygnięć w tego typu sprawach oraz ujednolicenia podejścia sądów krajowych. Niewykluczone jest również, że jego wydanie wpłynie na decyzje części kredytobiorców co do podejmowania dalszych kroków prawnych, jak również na tempo rozpoznawania spraw, które pozostawały zawieszone w oczekiwaniu na stanowisko Trybunału.
Jednocześnie należy mieć na uwadze, że wyrok TSUE nie przesądza automatycznie o konkretnym rozstrzygnięciu w każdej sprawie, a jego zastosowanie wymaga każdorazowo indywidualnej analizy stanu faktycznego oraz treści konkretnej umowy kredytowej.