Kredyty indeksowane lub denominowane do dolara, euro czy innych walut obcych mogą zawierać postanowienia, które budzą poważne wątpliwości prawne. Dotyczy to nie tylko umów odnoszących się do franka szwajcarskiego, ale również kredytów powiązanych z euro (EUR), dolarem amerykańskim (USD) czy innymi walutami.
W praktyce oznacza to, że kredyt indeksowany do EUR lub USD również może podlegać analizie pod kątem występowania niedozwolonych postanowień umownych. Jeżeli umowa zawiera klauzule abuzywne dotyczące sposobu ustalania kursu waluty, kredytobiorca może rozważyć dochodzenie swoich praw przed sądem.
Kredyty indeksowane a kredyty frankowe – sprawy na wokandach sądowych
W przestrzeni medialnej, ale również na wokandach sądowych dominują sprawy frankowe. Wynika to przede wszystkim z tego, że banki najchętniej oferowały klientom właśnie kredyty frankowe, a także z faktu, że frankowiczów najbardziej dotknęła radykalna zmiana kursu waluty indeksacji lub denominacji, sięgająca z poziomu około 2 zł do poziomu 5 zł za jednego franka.
Na temat kredytów frankowych napisano i powiedziano już bardzo wiele, a sprawy frankowe stały się przedmiotem licznych orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Nie do końca wybrzmiał jednak w przestrzeni medialnej i w powszechnej świadomości społecznej fakt, że podobne mechanizmy banki stosowały także w kredytach indeksowanych do walut innych niż frank szwajcarski. Wśród nich znajdowały się przede wszystkim kredyty powiązane z euro oraz dolarem amerykańskim.
Z punktu widzenia kredytobiorcy znaczenie ma więc nie tylko to, jaka waluta pojawia się w umowie. Istotne są przede wszystkim zasady, według których bank ustalał kurs waluty, wysokość zobowiązania oraz poszczególne raty. Dlatego kredyty indeksowane do EUR i USD również warto poddać szczegółowej analizie prawnej.
Najważniejsze informacje o unieważnieniu kredytów indeksowanych do EUR/USD
Z uchwały całej Izby Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2024 r. w sprawie III CZP 25/22, wynika wprost:
(…) W razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.
W razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie
W treści orzeczenia Sądu Najwyższego istotne znaczenie ma sformułowanie „kurs waluty obcej”. Oznacza ono, że rozważania dotyczące kredytów indeksowanych i denominowanych nie ograniczają się wyłącznie do umów powiązanych z frankiem szwajcarskim.
W konsekwencji również kredyty indeksowane do EUR, kredyty indeksowane do USD oraz kredyty denominowane do tych walut mogą wymagać analizy pod kątem niedozwolonych postanowień umownych. Ostateczna ocena zawsze zależy jednak od treści konkretnej umowy oraz zastosowanego w niej mechanizmu przeliczeniowego.
Czy kredyty indeksowane do EUR lub USD można unieważnić?
Na postawione powyżej pytanie należy odpowiedzieć twierdząco, z zastrzeżeniem, że każdą umowę trzeba ocenić indywidualnie. Kredyty indeksowane do euro (EUR) oraz dolara (USD) mogą w określonych przypadkach stanowić podstawę do dochodzenia stwierdzenia nieważności umowy.
Podstawę roszczeń mogą stanowić przede wszystkim klauzule abuzywne (niedozwolone) dotyczące arbitralnego, jednostronnego i dowolnego ustalania kursów walut przez bank. Jeżeli umowa nie określa w sposób przejrzysty zasad ustalania kursu, a bank pozostawia sobie znaczną swobodę w tym zakresie, postanowienia takie mogą podlegać ocenie sądu.
W sprawach dotyczących kredytów waloryzowanych do waluty obcej sądy analizują między innymi sposób ustalania kursu kupna i sprzedaży waluty, zasady przeliczania kwoty kredytu oraz sposób wyliczania rat. Znaczenie może mieć także to, czy konsument otrzymał jasną informację o mechanizmie działania indeksacji oraz ryzyku związanym ze zmianami kursu waluty.
Sprawdź swoją umowę kredytową z prawnikiem
Aby rzetelnie sprawdzić, czy Twoja umowa zawiera klauzule niedozwolone, potrzebujesz obiektywnej oceny dokumentacji. Zadanie to najlepiej powierzyć specjalistom, którzy posiadają wieloletnie doświadczenie w trudnych sporach z bankami. Jeśli chcesz zweryfikować swoje możliwości prawne, skontaktuj się z naszą kancelarią de Ostoja-Starzewski Petka i Wspólnicy.
Doświadczeni prawnicy kompleksowo zajmą się wszelkimi formalnościami, zapewniając Ci profesjonalne wsparcie na każdym etapie postępowania.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ):
Czy można unieważnić kredyt w EURO lub USD?
Kredytobiorcy mogą unieważnić kredyty indeksowane lub denominowane do euro (EUR) oraz dolara (USD) dokładnie na takich samych zasadach jak umowy frankowe (CHF). Polskie i europejskie prawo chroni wszystkich konsumentów w równym stopniu, niezależnie od waluty docelowej pożyczki.
Co stanowi podstawę unieważnienia kredytu w EURO lub w USD?
Podstawę prawną roszczeń w przypadku umów waloryzowanych do waluty obcej stanowią klauzule abuzywne (niedozwolone). Zapisy te pozwalały bankom na całkowicie dowolne i jednostronne ustalanie kursów kupna oraz sprzedaży walut. Taka finansowa arbitralność rażąco narusza dobre obyczaje i interesy konsumentów.
Ile trwa sprawa o unieważnienie kredytu indeksowanego?
Procesy sądowe trwają zazwyczaj od kilkunastu miesięcy do maksymalnie dwóch lub trzech lat. Czas ten zależy w głównej mierze od obłożenia danego wydziału w sądzie oraz od faktu, czy bank decyduje się składać apelację od niekorzystnego dla siebie wyroku.
Czy spłata całego zobowiązania blokuje możliwość wniesienia pozwu?
Zupełnie nie. Konsumenci mają pełne prawo zaskarżyć przed sądem te kredyty indeksowane, które dawno temu w całości spłacili. W takiej sytuacji klient domaga się od instytucji zwrotu nadpłaconych środków, które bank pobierał na podstawie nieuczciwych zapisów w regulaminie. Złożenie takiego pozwu stanowi często doskonałą decyzję, która przynosi poszkodowanym spory zastrzyk gotówki.