Słup energetyczny na działce od 30 lat nie oznacza automatycznie, że przedsiębiorstwo energetyczne uzyskało prawo do bezpłatnego korzystania z nieruchomości. Przez lata operatorzy powoływali się na zasiedzenie służebności przesyłu z wykorzystaniem okresu sprzed 3 sierpnia 2008 r. Najnowsze orzecznictwo daje jednak właścicielom nowe argumenty, dlatego zanim zrezygnujesz z wynagrodzenia, sprawdź dokumenty operatora.
Słup energetyczny na działce – kiedy może dojść do zasiedzenia służebności przesyłu?
Zgodnie z art. 292 k.c. służebność może zostać nabyta przez zasiedzenie, jeżeli korzystanie z niej wiąże się z trwałym i widocznym urządzeniem, takim jak słup energetyczny na działce. Do terminów stosuje się odpowiednio art. 172 k.c., co do zasady 20 lat przy dobrej wierze i 30 lat przy złej wierze.
Sam wiek słupa energetycznego nie przesądza jednak sprawy. Trzeba ustalić m.in. od kiedy przedsiębiorstwo przesyłowe korzysta z nieruchomości, czy posiadanie było ciągłe oraz czy może doliczyć okres posiadania swoich poprzedników. Dlatego odpowiedź: „słup stoi ponad 30 lat, więc doszło do zasiedzenia” nie powinna kończyć analizy.
Posiadam słup energetyczny na działce czy mogę doliczyć okres sprzed 3 sierpnia 2008 r.?
3 sierpnia 2008 r. weszły w życie art. 305¹-305⁴ k.c., które wprowadziły służebność przesyłu jako odrębne prawo. Przez lata SN dopuszczał jednak zasiedzenie przed tą datą służebności gruntowej odpowiadającej treścią późniejszej służebności przesyłu oraz zaliczanie wcześniejszego okresu.
Ten kierunek został poważnie zakwestionowany. W postanowieniu z 24 lutego 2023 r., III CZP 108/22, Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały, ale w uzasadnieniu większość składu przedstawiła argumenty przeciwko przyjmowaniu, że przed 3 sierpnia 2008 r. mógł biec termin zasiedzenia prawa odpowiadającego służebności przesyłu. Pogląd ten został następnie rozwinięty w postanowieniu SN z 4 grudnia 2024 r., II CSKP 1920/22.
W efekcie 30 czy nawet 40 lat obecności słupa energetycznego na działce nie musi dziś automatycznie oznaczać zasiedzenia.
Wyrok TK P 10/16 – jakie ma znaczenie?
Wyrokiem z 2 grudnia 2025 r., P 10/16, Trybunał Konstytucyjny zakwestionował wykładnię pozwalającą przedsiębiorcy przesyłowemu lub Skarbowi Państwa nabyć przed 3 sierpnia 2008 r. przez zasiedzenie służebność gruntową odpowiadającą treścią późniejszej służebności przesyłu. Sama sentencja P 10/16 dotyczy nabycia służebności przed 3 sierpnia 2008 r. Kwestia doliczania wcześniejszego okresu została szerzej omówiona przez TK w postanowieniu z 16 grudnia 2025 r., SK 106/22.
Na 20 sierpnia 2026 r. P 10/16 nie został jednak ogłoszony w Dzienniku Ustaw, co wywołuje spory o jego formalne skutki. Dlatego nie powinien być jedyną podstawą argumentacji właściciela, na którego działce stoi słup energetyczny.
Słup energetyczny na działce w Rzeszowie – ważne postanowienie z 2026 r.
Na Podkarpaciu szczególnie istotne jest postanowienie Sądu Okręgowego w Rzeszowie z 17 marca 2026 r., V Ca 34/26. Sąd oddalił apelację przedsiębiorstwa energetycznego.
Operator powoływał się na wieloletnie istnienie linii energetycznej i zasiedzenie. Sąd wskazał jednak na problemy z wykazaniem momentu rozpoczęcia posiadania konkretnych urządzeń oraz przyjął nowszy kierunek wykładni dotyczący okresu sprzed 3 sierpnia 2008 r. Nie oparł rozstrzygnięcia wyłącznie na P 10/16, ale także na nowszym orzecznictwie SN.
To ważny sygnał dla właścicieli z Podkarpacia, na których działkach stoi słup energetyczny.
Operator twierdzi, że zasiedział służebność – co sprawdzić, gdy masz słup energetyczny na działce?
Znaczenie mają data budowy i oddania urządzeń przesyłowych do eksploatacji, stare mapy, protokoły odbioru, modernizacje sieci i następstwo prawne kolejnych operatorów.
Warto sprawdzić również, czy operator nie posiada innego tytułu prawnego, np. dawnej decyzji administracyjnej. Wtedy sytuacja prawna wygląda inaczej niż przy korzystaniu z gruntu bez tytułu.
Brak służebności wpisanej w księdze wieczystej nie oznacza jeszcze, że przedsiębiorstwo przesyłowe korzysta z działki bezprawnie. Tak samo jednak sam wiek słupa nie dowodzi zasiedzenia.
Wynagrodzenie za słup energetyczny na działce – czego może żądać właściciel?
Nieuwzględnienie zarzutu zasiedzenia może otworzyć właścicielowi drogę do roszczeń finansowych. Jeżeli przedsiębiorstwo korzystało z nieruchomości bez tytułu prawnego, w określonych przypadkach można dochodzić wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z gruntu na podstawie art. 224–225 w związku z art. 352 § 2 k.c. Roszczenie podlega przedawnieniu, dlatego jego zakres trzeba ustalić indywidualnie.
Właściciel może też wystąpić na podstawie art. 305² § 2 k.c. o ustanowienie służebności przesyłu za odpowiednim wynagrodzeniem. W sądzie ma ono zasadniczo charakter jednorazowy, choć Sąd Najwyższy przyjął, że odpowiednie wynagrodzenie może być ustalone zarówno jako świadczenie płatne z góry, jak i okresowo.
Wybór powinien zależeć od okoliczności konkretnej sprawy; wynagrodzenie okresowe może być szczególnie uzasadnione np. wtedy, gdy przewiduje się w przyszłości usunięcie urządzeń przesyłowych. Wysokość wynagrodzenia za słup energetyczny na działce zależy m.in. od wartości nieruchomości, powierzchni pasa służebności i zakresu ograniczeń. Spadek wartości może być elementem wynagrodzenia, ale nie oznacza automatycznie prawa do dodatkowego odszkodowania.
Masz słup energetyczny na działce? Sprawdź, czy zasiedzenie rzeczywiście nastąpiło
Jeżeli operator twierdzi, że z powodu wieku słupa energetycznego na działce nie przysługuje Ci wynagrodzenie, nie przyjmuj tego stanowiska bez weryfikacji. Takie sprawy mogą dziś wymagać ponownej oceny.
Kancelaria de Ostoja-Starzewski, Petka i Wspólnicy prowadzi sprawy dotyczące służebności przesyłu w Rzeszowie i na Podkarpaciu. Analizujemy zarzuty zasiedzenia, dokumentację przedsiębiorstw energetycznych oraz możliwość uzyskania wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości. Jeżeli otrzymałeś od operatora pismo powołujące się na zasiedzenie, prześlij je wraz z dokumentami działki. Sprawdzimy, czy stanowisko przedsiębiorstwa znajduje podstawę w aktualnym prawie i orzecznictwie.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ):
Czy słup stojący na działce od ponad 30 lat oznacza zasiedzenie służebności przesyłu?
Trzeba ustalić początek i ciągłość posiadania, zakres korzystania z nieruchomości, następstwo kolejnych przedsiębiorstw oraz znaczenie okresu sprzed 3 sierpnia 2008 r.
Kto musi udowodnić zasiedzenie służebności?
Przedsiębiorstwo przesyłowe powołujące się na zasiedzenie służebności przesyłu musi wykazać zasadnicze przesłanki jego nabycia, w tym podstawy pozwalające określić początek i zakres posiadania. Przy ocenie dobrej wiary trzeba jednak pamiętać o ustawowym domniemaniu z art. 7 k.c.
Czy mogę żądać wynagrodzenia za wcześniejsze korzystanie z działki?
W określonych przypadkach tak, jeżeli przedsiębiorstwo przesyłowe korzystało z nieruchomości bez tytułu prawnego. Roszczenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości podlega jednak przedawnieniu, dlatego nie warto zwlekać z analizą sprawy.