Banki coraz częściej deklarują, że po wyroku TSUE powinny zaprzestać pobierania odsetek od prowizji kredytu, czyli od kredytowanych kosztów kredytu konsumenckiego. Problem polega jednak na tym, że propozycja sektora bankowego może obejmować tylko część odsetek od prowizji kredytu, przede wszystkim tych pobranych po kwietniowym wyroku Trybunału. Rzecznik Finansowy zwraca uwagę, że takie podejście może być niewystarczające.
Jeżeli odsetki od prowizji kredytu były nienależne, konsument powinien móc domagać się ich zwrotu także za wcześniejszy okres. Co ważne, zwrot odsetek od kredytowanych kosztów kredytu konsumenckiego nie zamyka całego tematu roszczeń wobec banku. W wielu przypadkach tę samą umowę warto sprawdzić również pod kątem sankcji kredytu darmowego.
O co chodzi w sporze o odsetki od prowizji kredytu?
W wielu umowach kredytu konsumenckiego bank nie pobierał prowizji lub składki ubezpieczeniowej od razu z kieszeni klienta. Zamiast tego doliczał te koszty do kwoty finansowania. Konsument spłacał więc w ratach nie tylko pieniądze faktycznie przeznaczone do jego dyspozycji, ale także koszty związane z udzieleniem kredytu.
Problem pojawiał się wtedy, gdy bank naliczał odsetki od prowizji kredytu konsumenckiego oraz od tej części kredytu, która służyła pokryciu kosztów pozaodsetkowych. W praktyce oznaczało to, że konsument płacił odsetki nie tylko od kapitału, ale także od prowizji, ubezpieczenia albo innych opłat. Po wyroku TSUE C-744/24 ta praktyka stała się jednym z najważniejszych tematów w sporach dotyczących kredytów konsumenckich.
Co zaproponował sektor bankowy w sprawie odsetek od prowizji kredytu?
Związek Banków Polskich przedstawił stanowisko, zgodnie z którym banki powinny zaprzestać naliczania odsetek od prowizji kredytu przeznaczonej na pokrycie pozaodsetkowych kosztów kredytu w nowych umowach oraz w umowach wykonywanych w dniu wydania wyroku TSUE.
W odniesieniu do aktywnych umów ZBP wskazał także na zwrot odsetek pobranych po wyroku TSUE z 23 kwietnia 2026 r.
To istotna zmiana w praktyce banków. Po raz pierwszy sektor bankowy w szerszym zakresie odniósł się do problemu odsetek od kredytowanych kosztów kredytu.
Jednocześnie propozycja ta nie zamyka wszystkich roszczeń konsumentów. Największe znaczenie ma pytanie, co z odsetkami pobranymi przed wydaniem wyroku TSUE.
Dlaczego stanowisko Rzecznika Finansowego w sprawie odsetek od prowizji kredytu jest ważne?
Rzecznik Finansowy uznał działania banków za pierwszy krok, ale wskazał, że mechanizm rozliczeń powinien obejmować również odsetki pobrane przed kwietniowym wyrokiem TSUE.
Innymi słowy, według Rzecznika problem nie dotyczy tylko przyszłości ani okresu po wyroku. Jeżeli bank wcześniej pobierał odsetki od kosztów, które nie powinny być oprocentowane, konsument może oczekiwać pełnego rozliczenia.
To stanowisko ma duże znaczenie praktyczne dla osób, które chcą sprawdzić zwrot odsetek od prowizji kredytu. Banki mogą proponować klientom automatyczne korekty lub częściowe zwroty.
Konsument powinien jednak sprawdzić, czy rozliczenie obejmuje cały okres wykonywania umowy, czy tylko fragment po wyroku TSUE. Różnica może być finansowo istotna.
Czy bank może ograniczyć zwrot tylko do okresu po wyroku TSUE?
To właśnie jeden z głównych punktów sporu. Z perspektywy konsumenta wyrok TSUE nie tworzy od nowa obowiązującego prawa, lecz wyjaśnia sposób rozumienia przepisów prawa unijnego.
Dlatego argument, że zwrot odsetek od prowizji kredytu powinien dotyczyć wyłącznie okresu po ogłoszeniu wyroku, może być kwestionowany.
Rzecznik Finansowy sygnalizuje, że oczekuje zwrotu wszystkich nienależnie pobranych odsetek, także tych sprzed wyroku. Ostateczna ocena zależy jednak od konkretnej umowy, sposobu finansowania kosztów, historii spłat i stanowiska banku.
Nie należy więc zakładać, że automatyczna propozycja banku wyczerpuje wszystkie możliwe roszczenia. Przed zaakceptowaniem rozliczenia warto ustalić, czy bank prawidłowo rozliczył odsetki od prowizji kredytu za cały okres wykonywania umowy.
Dlaczego nie należy zapominać o sankcji kredytu darmowego?
Zwrot odsetek od prowizji kredytu to tylko jeden z możliwych kierunków działania. W wielu umowach problem może być szerszy. Jeżeli bank nieprawidłowo opisał całkowitą kwotę kredytu, całkowity koszt kredytu, RRSO, zasady spłaty, harmonogram albo skutki kredytowania prowizji, warto sprawdzić również możliwość skorzystania z sankcji kredytu darmowego.
Różnica jest istotna. Zwrot odsetek od kredytowanych kosztów dotyczy konkretnej części rozliczenia, czyli odsetek pobranych od prowizji, ubezpieczenia lub innych kosztów pozaodsetkowych. Sankcja kredytu darmowego może natomiast prowadzić do dalej idącego skutku: rozliczenia kredytu bez odsetek i innych kosztów należnych bankowi. Konsument nadal zwraca kapitał, ale może dochodzić zwrotu szerszej kategorii świadczeń.
Dlatego propozycja banku dotycząca samego zwrotu odsetek od kosztów nie powinna automatycznie kończyć analizy sprawy. Może się okazać, że umowa zawiera także inne naruszenia ustawy o kredycie konsumenckim.
Wtedy konsument powinien wiedzieć, czy korzystniejsze jest dochodzenie wyłącznie zwrotu odsetek od kredytowanych kosztów, czy również analiza umowy pod kątem SKD.
Jakie umowy warto sprawdzić pod kątem odsetek od prowizji kredytu?
Szczególną uwagę warto zwrócić na kredyty konsumenckie, w których występowała prowizja, składka ubezpieczeniowa, opłata przygotowawcza albo inne koszty doliczone do kwoty kredytu. Istotne są zwłaszcza umowy, w których konsument nie zapłacił tych kosztów osobno, lecz spłacał je w ratach razem z kredytem.
Do analizy mogą kwalifikować się:
- kredyty gotówkowe,
- kredyty konsolidacyjne,
- pożyczki konsumenckie
- finansowania ratalne.
Nie wystarczy jednak sama informacja, że w umowie była prowizja. Trzeba sprawdzić, czy została skredytowana, czy bank naliczał od niej odsetki od prowizji kredytu oraz czy umowa zawiera inne błędy istotne z punktu widzenia sankcji kredytu darmowego.
Co powinno znaleźć się w rozliczeniu banku dotyczącym odsetek od prowizji kredytu?
Rozliczenie powinno pozwalać konsumentowi zrozumieć, jaka część kredytu obejmowała kapitał faktycznie udostępniony, a jaka część dotyczyła kosztów pozaodsetkowych. Powinno też pokazywać, czy od tych kosztów naliczano odsetki oraz za jaki okres bank dokonuje zwrotu.
Jeżeli bank zwraca jedynie kwotę za okres po 23 kwietnia 2026 r., warto ustalić, co z wcześniejszymi ratami. Konsument powinien wiedzieć, czy bank w ogóle przeanalizował cały okres wykonywania umowy.
Ogólna informacja o „dostosowaniu rozliczeń” nie zawsze oznacza pełny zwrot należnych kwot. Dlatego przy analizie odsetek od prowizji kredytu warto poprosić bank o szczegółowe wyliczenie.
Czy częściowy zwrot zamyka drogę do dalszych roszczeń?
Nie musi. Jeżeli bank dokona częściowego zwrotu odsetek od prowizji kredytu, trzeba sprawdzić jego podstawę, zakres i sposób obliczenia. Ważne jest także, czy klient podpisał jakiekolwiek oświadczenie, ugodę albo potwierdzenie końcowego rozliczenia.
Przed akceptacją propozycji banku warto zachować ostrożność. Jeżeli dokumenty przewidują zrzeczenie się dalszych roszczeń, decyzja może mieć istotne skutki prawne. Dotyczy to nie tylko dalszego dochodzenia zwrotu odsetek od kredytowanych kosztów, ale również ewentualnych roszczeń wynikających z sankcji kredytu darmowego.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ):
Czy bank powinien oddać tylko odsetki pobrane po wyroku TSUE?
Nie należy tego zakładać automatycznie. ZBP wskazuje na zwrot odsetek od prowizji kredytu pobranych po wyroku TSUE w odniesieniu do określonych umów aktywnych, ale Rzecznik Finansowy oczekuje rozliczenia także odsetek pobranych wcześniej. Dlatego każdą propozycję banku trzeba sprawdzić indywidualnie.
Czy zwrot odsetek od kredytowanych kosztów to to samo co SKD?
Nie. Zwrot odsetek od kredytowanych kosztów dotyczy konkretnego problemu, czyli naliczania odsetek od prowizji, ubezpieczenia lub innych kosztów doliczonych do kredytu. Sankcja kredytu darmowego jest szerszym instrumentem i może prowadzić do rozliczenia kredytu bez kosztów należnych bankowi, jeżeli umowa zawiera naruszenia ustawy o kredycie konsumenckim.
Czy warto przyjąć automatyczny zwrot zaproponowany przez bank?
Warto najpierw sprawdzić, czego dokładnie dotyczy zwrot. Jeżeli obejmuje tylko część okresu wykonywania umowy, może nie wyczerpywać wszystkich roszczeń. Szczególną ostrożność należy zachować wtedy, gdy bank proponuje podpisanie ugody albo oświadczenia o końcowym rozliczeniu.