Masz kredyt we frankach i słyszałeś o klauzulach abuzywnych, ale nie wiesz, czego dokładnie dotyczą? Ten artykuł pomoże Ci zrozumieć, które zapisy w umowach kredytowych są niezgodne z prawem i dlaczego mogą prowadzić do unieważnienia całej umowy frankowej. Dowiedz się, jakie prawa przysługują Ci jako konsumentowi i na co zwracać uwagę, analizując swoją umowę kredytową. Jeśli zastanawiasz się nad pozwem przeciwko bankowi to lektura obowiązkowa.

W ostatnich latach problem kredytów we frankach szwajcarskich stał się jednym z najgłośniejszych tematów na polskim rynku finansowym. Tysiące frankowiczów, którzy przed laty zdecydowali się na zaciągnięcie zobowiązań w walucie obcej, dziś boryka się z konsekwencjami gwałtownego wzrostu kursu franka. W odpowiedzi na lawinę pozwów i rosnącą presję ze strony kredytobiorców, banki zaczęły proponować klientom rozwiązanie w postaci ugody frankowej. Choć dla wielu takie porozumienie wydaje się korzystną alternatywą wobec długotrwałego procesu sądowego, coraz częściej pojawia się pytanie: czy bank może wycofać się z propozycji ugody frankowej?

Czym jest ugoda frankowa?

Ugoda frankowa to nic innego jak porozumienie pomiędzy bankiem a kredytobiorcą, które ma na celu zakończenie sporu dotyczącego kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego. Zazwyczaj polega ono na przewalutowaniu kredytu na złotówki i rozliczeniu różnic kursowych, co ma zbliżyć warunki umowy do tych, jakie obowiązywałyby, gdyby kredyt od początku był kredytem typowo złotowym.

Zawarcie ugody frankowej – przymus czy dobrowolne porozumienie?

Ugody frankowe to mechanizm, który miał na celu rozwiązanie wieloletnich sporów między bankami a kredytobiorcami posiadającymi kredyty powiązane z walutą szwajcarską. Wprowadzone zostały przede wszystkim jako próba uniknięcia długotrwałych i kosztownych postępowań sądowych oraz jako odpowiedź na liczne wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), które coraz częściej przyznawały rację konsumentom.

Warto podkreślić, że zawarcie ugody z bankiem jest dobrowolne – żadna ze stron nie ma obowiązku jej podpisania. To oznacza, że zarówno kredytobiorca, jak i bank mają prawo się z niej wycofać, dopóki nie zostanie ona formalnie zawarta, czyli podpisana przez obie strony. Po podpisaniu jednak staje się ona wiążącym porozumieniem cywilnoprawnym.

Metalowa figura Temidy z zasłoniętymi oczami i wagą w dłoni, symbolizująca bezstronność i równowagę wymiaru sprawiedliwości.

Kiedy bank może się wycofać?

    Bank może odmówić podpisania ugody z frankowiczem z różnych powodów.  Wśród których można wymienić następujące przypadki:

    •  Zmiana okoliczności prawnych lub finansowych – jeśli bank uzna, że warunki pierwotnej propozycji są dla niego zbyt niekorzystne, może ją zmodyfikować lub wycofać.
    • Brak podpisu klienta – jeśli kredytobiorca zbyt długo zwleka z decyzją, bank może uznać, że propozycja straciła aktualność i ją anulować.
    • Weryfikacja dokumentów – bank po złożeniu propozycji może jeszcze przeprowadzać analizę danych kredytobiorcy (np. historii spłat, sytuacji prawnej kredytu) i jeśli wykryje nieprawidłowości, może wycofać ofertę.
    • Polityka wewnętrzna banku – niektóre banki całkowicie wstrzymują ugody w sprawach frankowych, lub oferują je tylko w wybranych przypadkach.

    Co może zrobić klient?

    Jeśli bank odmawia zawarcia ugody frankowej, klient ma kilka opcji:

    • Złożyć reklamację z prośbą o ponowne rozpatrzenie sprawy,
    • Podjąć negocjacje ugodowe za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika,
    • Dochodzić swoich praw na drodze sądowej, np. domagając się unieważnienia umowy kredytowej lub zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. 
    Drewniany młotek sędziego na tle sali sądowej, symbol sprawiedliwości i prawa.

    Czy banki rzeczywiście rezygnują z zawierania ugód frankowych?

    W ostatnich miesiącach pojawiły się doniesienia, że niektóre banki ograniczają lub całkowicie wstrzymują oferowanie ugód frankowych. Jest to szczególnie widoczne po niekorzystnych dla sektora bankowego wyrokach TSUE, które zwiększyły ryzyko przegranej w sądzie, a co za tym idzie – kosztów związanych z roszczeniami frankowiczów. Niektóre banki, jak np. mBank czy Millennium, zaczęły bardziej selektywnie podchodzić do ugód, oferując je tylko w określonych przypadkach lub zaostrzając warunki. Inne instytucje, takie jak PKO BP, nadal realizują programy ugód, choć z większą ostrożnością.

    Ugoda frankowa a wycofanie oferty przez bank – jakie masz prawa?

    Choć ugoda frankowa bywa przedstawiana jako szybkie i bezpieczne rozwiązanie dla kredytobiorców, warto pamiętać, że jej moc wiążąca pojawia się dopiero po podpisaniu przez obie strony. Do tego momentu bank ma prawo zmienić lub wycofać swoją propozycję, co w praktyce oznacza, że nie każdy kredytobiorca, który otrzymał ofertę ugody, faktycznie ją zawrze. Jeśli jednak bank odstąpi od już podpisanej ugody, kredytobiorca może dochodzić jej wykonania na drodze sądowej. W przypadku odwołania oferty przed zawarciem porozumienia, otwarta pozostaje droga sądowa oparta na nieważności umowy frankowej. Dlatego przed podjęciem jakiejkolwiek decyzji dotyczącej ugody frankowej, warto skonsultować się z prawnikiem specjalizującym się w sprawach frankowych – tylko rzetelna analiza pozwoli świadomie wybrać najkorzystniejsze rozwiązanie.

    Ugoda frankowa – o co pytają frankowicze?

    Czy bank może odmówić podpisania ugody, jeśli wcześniej ją zaproponował?

    Tak. Do momentu podpisania ugody żadna ze stron nie jest zobowiązana do jej zawarcia. Propozycja ugody nie jest równoznaczna z jej zawarciem. Bank ma prawo się z niej wycofać lub zmienić warunki.

    Czy mogę domagać się zawarcia ugody, jeśli bank wcześniej wysłał jej projekt?

    Nie. Przesłanie projektu ugody nie oznacza jeszcze jej zawarcia. Dopiero podpisanie dokumentu przez obie strony tworzy prawnie wiążącą umowę. Sam fakt otrzymania projektu nie uprawnia kredytobiorcy do żądania podpisania ugody przez bank.

    Czy zawarcie ugody jest korzystniejsze niż proces sądowy?

    To zależy od indywidualnych okoliczności. Ugoda daje szybsze i mniej ryzykowne rozwiązanie, ale często nie jest tak korzystna finansowo jak unieważnienie umowy frankowej w sądzie. Decyzję warto podjąć po analizie z pomocą specjalisty.

    Czy można negocjować warunki ugody z bankiem?

    Tak, wiele banków umożliwia negocjacje indywidualnych warunków ugody. Warto spróbować wynegocjować korzystniejsze zapisy, choć ostateczna decyzja należy do banku.

    Co zrobić, jeśli bank nagle zawiesił program ugód?

    W takiej sytuacji kredytobiorcy pozostaje droga sądowa. Można także obserwować sytuację – banki czasem wznawiają ugody w odpowiedzi na zmieniającą się sytuację prawną lub wyroki TSUE.

    Justyna Dąbek

    Justyna Dąbek

    Ekspert Kancelarii de Ostoja-Starzewski, Petka i Wspólnicy Kancelaria Adwokatów i Radców Prawnych