Wielu frankowiczów posiadających kredyty frankowe zastanawia się, jaka forma dochodzenia roszczeń będzie dla nich korzystniejsza – pozew indywidualny, czy pozew zbiorowy w sprawie frankowej. Obie drogi prowadzą do tego samego celu, uzyskania stwierdzenia nieważności umowy kredytowej lub zwrotu nienależnie pobranych przez bank nadpłąt, ale różnią się czasem trwania, kosztami i zakresem kontroli, jaki ma kredytobiorca nad swoim postępowaniem.
Zanim zdecydujemy się na jedną z tych ścieżek, warto poznać ich specyfikę i zrozumieć, jakie konsekwencje niesie każda z nich.
Jak wszczyna się postępowanie w sprawie frankowej?
Postępowanie sądowe w tzw. sprawach frankowych wszczyna się poprzez złożenie pozwu frankowego – pisma procesowego, w którym kredytobiorca (powód) przedstawia swoje żądania wobec banku. Może to być żądanie ustalenia nieważności umowy kredytu lub zwrotu nadpłaconych środków, jeśli kredyt został już całkowicie spłacony.
W pozwie frankowym należy wskazać wszystkie okoliczności związane z zawarciem umowy kredytu, a także dowody potwierdzające roszczenia. Zazwyczaj są to: umowa kredytowa, regulamin banku, zaświadczenie o wysokości wpłat, historia spłat rat oraz ewentualna korespondencja z bankiem.
Każdy pozew w sprawie frankowej musi spełniać wymogi formalne określone w Kodeksie postępowania cywilnego, powinien zawierać m.in. oznaczenie stron, dokładne żądanie, uzasadnienie faktyczne i prawne oraz podpis powoda lub jego pełnomocnika.
Pozew indywidualny w sprawie frankowej – kiedy jest najkorzystniejszy dla frankowicza?
Pozew frankowy indywidualny składany jest przez jednego kredytobiorcę lub przez wspólnych kredytobiorców, np. małżeństwo. Tego rodzaju pozew daje największą kontrolę nad przebiegiem sprawy – frankowicz sam decyduje o wszystkich krokach procesowych, w tym o ewentualnym cofnięciu pozwu, zawarciu ugody z bankiem czy złożeniu apelacji.
Opłata od pozwu indywidualnego wynosi 1000 zł, niezależnie od wartości przedmiotu sporu. Choć to koszt początkowy, w praktyce jest on zwracany w całości, gdy sąd wyda wyrok korzystny dla frankowicza, bank zostaje wówczas zobowiązany do zwrotu kosztów procesu.
W toku postępowania indywidualnego w sprawie frankowej, sąd od razu przechodzi do merytorycznego badania sprawy. Analizuje treść umowy frankowej, przesłuchuje strony i biegłych, a następnie wydaje wyrok dotyczący konkretnego kredytu. Nie ma tu etapu wstępnej kwalifikacji grupy czy ustalania wspólnych żądań, co sprawia, że proces jest z reguły znacznie krótszy niż postępowanie zbiorowe.
Pozew zbiorowy w sprawie frankowej – jak działa?
Pozew zbiorowy złożony przez frankowiczów, to pozew który składa co najmniej dziesięć podmiotów podsiadających kredyt frankowy (jednym podmiotem, może być także np. małżeństwo lub kilka osób, które wspólnie zawarły umowę kredytu), natomiast pozew indywidualny to pozew, który składany jest przed jeden podmiot. Pozew zbiorowy podlega opłacie w wysokości 2% wartości przedmiotu sporu, z zastrzeżeniem że nie może być niższa niż 30 zł i wyższa niż 100 000 zł. Zazwyczaj opłatę tę ponosi jeden z członków grupy. Pozew zbiorowy wszczyna postępowanie grupowe, które prowadzone jest przed sądem okręgowym.
Sąd, po otrzymaniu pozwu zbiorowego, najpierw bada jego dopuszczalność, musi ustalić, czy sprawa może być prowadzona w trybie grupowym i czy członkowie grupy spełniają warunki formalne.
Taki etap weryfikacji może trwać nawet kilkanaście miesięcy, co znacząco wydłuża cały proces. Dodatkowo, członkowie danej grupy muszą ubiegać się o zasądzenie takich samych kwot pieniężnych, co w przypadku frankowiczów nie jest łatwe, ponieważ kredytobiorcy w praktyce ubiegają się o zwrot kwot, w różnej wysokości. Dopiero prawomocne postanowienie o możliwości prowadzenia postępowania zbiorowego w sprawie frankowej daje możliwość przejścia do dalszego etapu procesu, czyli do badania sprawy pod względem merytorycznym. Badanie dopuszczalności prowadzenia postępowania grupowego wpływa na czas trwania postępowania grupowego, powodując jego wydłużenie.
Jak wygląda reprezentacja w pozwie zbiorowym w sprawie frankowej?
W pozwie zbiorowym, frankowicze są rozdzielani na poszczególne grupy i podgrupy, tak aby, w danej grupie znalazły się osoby których żądania są takie same. Każda grupa ma swojego reprezentanta, a reprezentant prowadzi postępowanie sądowe w imieniu własnym, ale na rzecz wszystkich członków grupy. Członkowie muszą wyrazić zgodę na wybór określonej osoby jako reprezentanta grupy. Grupa i jej członkowie nie biorą faktycznego udziału w sprawie frankowej. Członkowie grupy mają tylko określone uprawnienia w postępowaniu takie jak np. prawo do cofnięcia pozwu, zrzeczenia się lub ograniczenia roszczenia oraz zawarcia ugody – jednak czynności te wymagają uzyskania przez reprezentanta grupy zgody więcej niż połowy członków grupy (art. 19 ustawy o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym).
Czy pozew indywidualny w sprawie frankowej jest korzystniejszy?
Z praktyki wynika, że pozew indywidualny w sprawie frankowej jest rozwiązaniem bardziej efektywnym i przewidywalnym. Pozwala szybciej uzyskać rozstrzygnięcie, daje pełną kontrolę nad sprawą i umożliwia dochodzenie pełnej wysokości roszczeń – zarówno nadpłat, jak i odsetek ustawowych. Postępowania indywidualne kończą się z reguły szybciej niż zbiorowe, a wyrok dotyczy wyłącznie jednej umowy kredytowej, co eliminuje ryzyko opóźnień wynikających z konieczności grupowego procedowania.
Dodatkową zaletą jest fakt, że kredytobiorca w sprawie indywidualnej sam decyduje o ewentualnym zawarciu ugody z bankiem, bez konieczności uzyskiwania zgody innych uczestników. Kolejna niedogodność związana jest z żądaniem zawartym w pozwie zbiorowym. Jeśli pozew zbiorowy złożony w imieniu frankowiczów będzie dotyczył tylko ustalenia nieistnienia umowy kredytu lub ustalenia odpowiedzialności banku, będzie zachodziła konieczność skierowania drugiego pozwu o zapłatę. Drugi pozew jest pozwem indywidulany, który także rozpoczyna postępowanie sądowe w sprawie indywidualnej.
Która forma pozwu w sprawie frankowej przynosi lepsze rezultaty – indywidualna czy zbiorowa?
Zarówno pozew indywidualny, jak i pozew zbiorowy mogą prowadzić do stwierdzenia nieważności umowy kredytu frankowego i odzyskania pieniędzy od banku. Jednak z perspektywy praktycznej, indywidualne postępowanie daje kredytobiorcy większą kontrolę, szybszy rezultat i możliwość pełnego rozliczenia z bankiem.
Pozew zbiorowy może być korzystny w sytuacjach, gdy grupa frankowiczów chce wspólnie rozłożyć koszty postępowania i ma podobne roszczenia wobec tego samego banku, ale trzeba liczyć się z dłuższym czasem oczekiwania na wyrok.
Ostateczna decyzja powinna być poprzedzona konsultacją z prawnikiem specjalizującym się w sprawach frankowych, który oceni, która ścieżka postępowania – indywidualny pozew frankowy czy pozew zbiorowy – będzie najlepsza w konkretnej sytuacji.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ):
Czy złożenie pozwu indywidualnego jest korzystniejsze niż złożenie pozwu zbiorowego?
Złożenie pozwu indywidualnego jest korzystniejsze niż złożenie pozwu zbiorowego. Pozew indywidulany wszczyna postępowanie sądowe w sprawie jednego kredytobiorcy (za jednego kredytobiorcę uznajemy także małżeństwo lub kilka osób, które zawarły jedną umowę o kredyt). W sprawie sądowej, indywidualnej, sąd przechodzi do merytorycznego rozpoznania sprawy i nie musi wydawać postanowienia o zakwalifikowaniu kredytobiorców do określonych grup. Składając pozew indywidualny sąd szybciej przechodzi do merytorycznego rozpoznania sprawy i zbadania dokumentów załączonych do pozwu oraz przesłuchania kredytobiorców. W postępowaniu indywidualnym można odzyskać także całość kwot pieniężnych (kwoty wpłaconych do Banku rat), co w pozwie zbiorowym nie zawsze jest możliwe. Postępowania wszczęte poprzez złożenie pozwów indywidualnych, są także krótsze niż procesy wszczynane pozwem zbiorowym. Kredytobiorca który prowadzi proces indywidualnie samodzielnie decyduje także o mi.in. zawarciu ugody, cofnięciu pozwu i nie musi uzyskiwać zgody pozostałych członków grupy.
Czy frankowicze uczestniczący w postępowaniach grupowych wytaczają także indywidualne powództwa ?
Tak, frankowicze którzy brali udział w składaniu pozwów zbiorowych, składają pozwy indywidualne. Odnosząc się do przykładu warto odwołać się do sprawy Kredytobiorców (naszych Mocodawców), którzy zawarli umowę o kredyt z Bankiem Millennium. Kredytobiorcy uczestniczą w postępowaniu grupowym. Pozew grupowy został złożony w czerwcu 2014 r. Wyrok Sądu I instancji zapadł w maju 2022 r. Natomiast od wyroku złożono apelację do Sądu Apelacyjnego w Warszawie (sygn. akt: I ACa 599/23). Sprawa grupowa nie została jeszcze zakończona. Jednak nasi Mocodawcy złożyli pozew indywidualny, w którym domagają się zwrotu części kwot jakie wpłacili do Banku.